राष्ट्रीय कार्बन उत्सर्जन व्यापार बाजार (यापुढे "राष्ट्रीय कार्बन बाजार" म्हणून उल्लेखित) १६ जुलैपासून व्यापारासाठी सुरू झाला असून, तो जवळपास 'पूर्ण' अवस्थेपर्यंत पोहोचला आहे. एकंदरीत, व्यवहाराच्या किमती सातत्याने वाढत असून, बाजाराचे कामकाज सुरळीतपणे चालू आहे. १२ ऑगस्टपर्यंत, राष्ट्रीय कार्बन बाजारातील कार्बन उत्सर्जन भत्त्यांची अंतिम किंमत ५५.४३ युआन/टन होती, जी कार्बन बाजार सुरू झाला तेव्हाच्या ४८ युआन/टन या सुरुवातीच्या किमतीपेक्षा १५.४७% ची एकत्रित वाढ आहे.
राष्ट्रीय कार्बन बाजाराने वीज निर्मिती उद्योगाला एक महत्त्वपूर्ण टप्पा मानले आहे. पहिल्या अनुपालन चक्रात २,००० हून अधिक प्रमुख उत्सर्जन युनिट्सचा समावेश करण्यात आला आहे, ज्यात दरवर्षी अंदाजे ४.५ अब्ज टन कार्बन डायऑक्साइड उत्सर्जनाचा समावेश आहे. शांघाय पर्यावरण आणि ऊर्जा एक्सचेंजच्या आकडेवारीनुसार, राष्ट्रीय कार्बन बाजाराच्या कामकाजाच्या पहिल्या दिवशी सरासरी व्यवहार किंमत ५१.२३ युआन/टन होती. त्या दिवशी एकूण व्यवहार ४.१०४ दशलक्ष टन होता, ज्याची उलाढाल २१० दशलक्ष युआनपेक्षा जास्त होती.
तथापि, व्यापाराच्या प्रमाणाच्या दृष्टिकोनातून पाहिल्यास, राष्ट्रीय कार्बन बाजार सुरू झाल्यापासून, सूचीकरण कराराच्या व्यापाराचे प्रमाण हळूहळू कमी झाले आहे आणि काही व्यापार दिवसांचे एका दिवसाचे व्यापाराचे प्रमाण केवळ २०,००० टन आहे. १२ तारखेपर्यंत, बाजाराचे एकूण व्यापाराचे प्रमाण ६,४६७,८०० टन आणि एकूण व्यापाराचे मूल्य ३२६ दशलक्ष युआन होते.
उद्योग क्षेत्रातील जाणकारांनी निदर्शनास आणून दिले की, सध्याची कार्बन बाजारातील व्यापाराची एकूण परिस्थिती अपेक्षेनुसारच आहे. “खाते उघडल्यानंतर, कंपनीला लगेचच व्यापार करण्याची गरज नसते. कामगिरीच्या अंतिम मुदतीपर्यंत पोहोचायला अजून खूप वेळ असतो. त्यानंतरच्या बाजारभावाच्या ट्रेंडबद्दल अंदाज बांधण्यासाठी कंपनीला व्यवहाराच्या डेटाची आवश्यकता असते. यासाठीही वेळ लागतो,” असे पत्रकाराने स्पष्ट केले.
बीजिंग झोंगचुआंग कार्बन इन्व्हेस्टमेंट टेक्नॉलॉजी कंपनी लिमिटेडच्या सल्लागार विभागाचे संचालक मेंग बिंगझान यांनी असेही सांगितले की, विविध ठिकाणी केलेल्या प्रायोगिक कार्यांच्या पूर्वीच्या अनुभवानुसार, कराराचा कालावधी सुरू होण्यापूर्वीच व्यवहारांमध्ये मोठी वाढ दिसून येते. अशी अपेक्षा आहे की, वर्षाअखेरीस अनुपालन कालावधी सुरू होताच, राष्ट्रीय कार्बन बाजारात व्यापाराच्या उच्चांकांची लाट येऊ शकते आणि किमतीही वाढतील.
कार्यकाळाच्या घटकाव्यतिरिक्त, सध्याचे कार्बन बाजार सहभागी आणि व्यापाराचे विविध प्रकार हे देखील घडामोडींवर परिणाम करणारे महत्त्वाचे घटक आहेत, असे उद्योग क्षेत्रातील जाणकारांनी सांगितले. पर्यावरण आणि पारिस्थितिकी मंत्रालयाच्या पर्यावरण नियोजन संस्थेच्या व्यवस्थापन आणि धोरण संस्थेचे उपसंचालक, डोंग झानफेंग यांनी निदर्शनास आणून दिले की, सध्या राष्ट्रीय कार्बन बाजारातील सहभागी केवळ उत्सर्जन नियंत्रित करणाऱ्या कंपन्यांपुरते मर्यादित आहेत आणि व्यावसायिक कार्बन मालमत्ता कंपन्या, वित्तीय संस्था व वैयक्तिक गुंतवणूकदारांना कार्बन ट्रेडिंग बाजारात प्रवेश मिळालेला नाही. यामुळे भांडवली प्रमाणाचा विस्तार आणि बाजारातील घडामोडींची वाढ काही प्रमाणात मर्यादित होते.
अधिक उद्योगांचा समावेश करणे हे आधीच अजेंड्यावर आहे. पर्यावरण आणि पारिस्थितिकी मंत्रालयाचे प्रवक्ते लिऊ युबिन यांच्या म्हणण्यानुसार, वीज निर्मिती उद्योगातील कार्बन बाजाराच्या चांगल्या कामकाजाच्या आधारावर, राष्ट्रीय कार्बन बाजार या उद्योगाची व्याप्ती वाढवेल आणि हळूहळू अधिक उच्च-उत्सर्जन उद्योगांचा समावेश करेल; व्यापाराचे प्रकार, व्यापार पद्धती आणि व्यापार संस्था हळूहळू समृद्ध करेल, तसेच बाजारातील सक्रियता वाढवेल.
"पर्यावरण आणि पारिस्थितिकी मंत्रालयाने अनेक वर्षांपासून पोलाद आणि सिमेंट, विमानचालन, पेट्रोकेमिकल, रसायन, अलौह धातू, कागदनिर्मिती आणि इतर उच्च-उत्सर्जन उद्योगांसारख्या उद्योगांच्या डेटाची नोंदणी, अहवाल आणि पडताळणी केली आहे. उपरोक्त उद्योगांकडे एक अतिशय भक्कम डेटा पाया आहे आणि त्यांनी संबंधित उद्योगांवर ही जबाबदारी सोपवली आहे. ही संघटना राष्ट्रीय कार्बन बाजाराच्या आवश्यकता पूर्ण करणारी औद्योगिक मानके आणि तांत्रिक वैशिष्ट्ये यांचा अभ्यास करून प्रस्ताव मांडते. 'एक परिपक्व आणि एक मंजूर व जारी' या तत्त्वानुसार पर्यावरण आणि पारिस्थितिकी मंत्रालय कार्बन बाजाराची व्याप्ती आणखी वाढवेल," असे लिऊ युबिन म्हणाले.
कार्बन बाजाराची चैतन्यता आणखी कशी वाढवता येईल याबद्दल बोलताना, डोंग झानफेंग यांनी सुचवले की, कार्बन उत्सर्जन हक्कांशी संबंधित वित्तीय उत्पादने आणि सेवांच्या सक्रिय विकासाला प्रोत्साहन देणे, तसेच कार्बन फ्युचर्स मार्केटसारख्या कार्बन वित्तीय विकास धोरणात्मक नवकल्पनांना गती देण्यासाठी कार्बन बाजार धोरणात्मक उपायांचा वापर केला जाऊ शकतो. या उपायांमुळे वित्तीय संस्थांना बाजार-आधारित कार्बन निधी स्थापन करण्याच्या शक्यता तपासण्यासाठी मार्गदर्शन मिळेल.
कार्बन बाजाराच्या कार्यप्रणालीच्या संदर्भात, डोंग झानफेंग यांचा असा विश्वास आहे की, कॉर्पोरेट उत्सर्जन खर्च वाजवीपणे निश्चित करण्यासाठी आणि कार्बन उत्सर्जन खर्च अंतर्गत करण्यासाठी कार्बन बाजाराच्या दबाव प्रसारण यंत्रणेचा पुरेपूर उपयोग केला पाहिजे. यामध्ये विनामूल्य वितरण पद्धतीकडून लिलाव-आधारित वितरण पद्धतीकडे टप्प्याटप्प्याने बदल करणे, कार्बन तीव्रतेच्या उत्सर्जन कपातीकडून एकूण कार्बन उत्सर्जन कपातीकडे संक्रमण करणे, आणि बाजारातील घटकांमध्ये उत्सर्जन नियंत्रित करणाऱ्या कंपन्यांऐवजी उत्सर्जन नियंत्रित करणाऱ्या कंपन्या, उत्सर्जन नियंत्रित न करणाऱ्या कंपन्या, वित्तीय संस्था, मध्यस्थ, व्यक्ती आणि इतर विविध संस्थांचा समावेश झाला आहे.
याव्यतिरिक्त, स्थानिक प्रायोगिक कार्बन बाजारपेठा राष्ट्रीय कार्बन बाजारपेठेसाठी एक उपयुक्त पूरक म्हणूनही काम करू शकतात. चायना इंटरनॅशनल इकॉनॉमिक एक्सचेंज सेंटरच्या आर्थिक संशोधन विभागाचे उपसंचालक लिऊ शियांगडोंग म्हणाले की, एकसमान किंमत मानक तयार करण्यासाठी स्थानिक प्रायोगिक कार्बन बाजारपेठेला राष्ट्रीय कार्बन बाजारपेठेशी अधिक जोडणी करण्याची गरज आहे. या आधारावर, स्थानिक कार्बन कपात मर्यादा प्रायोगिक प्रकल्पांच्या संदर्भात नवीन व्यापार प्रारूपे आणि पद्धतींचा शोध घ्यावा आणि हळूहळू राष्ट्रीय कार्बन व्यापार बाजारपेठेशी सौहार्दपूर्ण संवाद आणि समन्वित विकास साधावा.